Το Ασυνείδητο ως “δομημένο σαν γλώσσα”

Ο Ζακ Λακάν, επαναδιαβάζοντας το έργο του Φρόυντ, υποστήριξε ότι το ασυνείδητο δεν είναι ”χαοτικό”, γεμάτο απωθημένες σκέψεις και επιθυμίες. Αντίθετα, λειτουργεί με μια δικιά του λογική, η οποία μοιάζει με τη δομή της γλώσσας (Lacan, 1977). Όπως η γλώσσα έχει κανόνες (γραμματική, σύνταξη, μεταφορές, λογοπαίγνια), έτσι και το ασυνείδητο λειτουργεί με μηχανισμούς όπως η μετατόπιση και η συμπύκνωση, όροι που ο Φρούντ είχε ήδη περιγράψει στην Eρμηνεία των Oνείρων(Fink,1995; Evans, 1996). Το ασυνείδητο εμφανίζεται μέσα από τα <μορφώματα του ασυνειδήτου> που είναι: τα όνειρα, οι παραπραξίες, τα ευφυολογήματα, τις γλωσσικές παραδρομές και τα συμπτώματα. Όλα αυτά δεν είναι τυχαία αλλά “λένε” κάτι για το υποκείμενο (Lacan, 1998). Αυτό σημαίνει ότι το ασυνείδητο “μιλάει” αλλά όχι πάντα με σαφή και ξεκάθαρο τρόπο. Έτσι, η φράση του Λακάν δεν είναι απλώς μια θεωρητική διατύπωση. Η ψυχανάλυση προχωρά μέσα από τον λόγο, εκεί όπου το ασυνείδητο βρίσκει τρόπο να “αρθρωθεί” (Leader, 2014).

Evans, D. (1996). An introductory dictionary of Lacanian psychoanalysis . Routledge.

Fink, B. (1995). The Lacanian subject: Between language and jouissance . Princeton University Press.

Lacan, J. (1977). Écrits: A selection (A. Sheridan, Trans.). W. W. Norton & Company.

Lacan, J. (1998). The seminar of Jacques Lacan, Book XI: The four fundamental concepts of psychoanalysis (J.-A. Miller, Ed.; A. Sheridan, Trans.). W. W. Norton & Company.

Leader, D. (2014). Lacanian psychoanalysis: A contemporary introduction . Routledge.